ખરજવું : ખંજવાળતા રહેવાની બીમારી

ખરજવું એક બહુ જ લાંબા  સમયથી   સતાવતો ચામડીનો રોગ છે. ડર્મેટાઈટીસ તરીકે  પણ  તેને  ઓળખાવવામાં આવે છે. સૌથી કોમન એટોપિક  ડર્મેટાઈટીસ.  આ એક એલર્જિક રોગ છે.   ખરજવાના કેસમાં એટોપિક એલર્જિક ડર્મેટાઈટીસના કેસો સૌથી  વધુ જોવા મળે છે.   વ્યક્તિને વારસામાં પણ આ બીમારી મળી શકે છે. પરંતુ  તેના કોઈ  પુરાવાઓ આજ સુધી  મળ્યા નથી. નવજાત શિશુઓને એટલે કે  બેથી છ માસની વયના   બાળકોને  આ બીમારી સૌથી  વધુ થાય છે. તદુપરાંત પુખ્તવયની વ્યક્તિઓમાં  પણ  તેનું  પ્રમાણ ખાસ્સું છે.

ખરજવાનાં લક્ષણો

ખરજવું   થાય એટલે   ત્વચાનો  સામાન્ય રંગ બદલાઈ  જાય છે. તેની  જગ્યાએ લાલ કે  ઘેરા  લાલ  અથવા મરૂન કલરની  સ્કીન થઈ જાય છે. અતિશય ખંજવાળ(Itching) આવે  છે. શરીરના તે  ભાગ  પર સોજો  આવી જાય છે.  સ્કિન એકદમ લુખ્ખી   કે કોરી થઈ જાય છે. ચામડી પર  ચીરા પડે   છે.  તેમ જ કંઈક વાગ્યું હોય  તેમ  ઘા  પડી જાય છે. તેમાંથી  લોહી નીકળે છે. ખરજવાની સમસ્યા ધરાવનારી વ્યક્તિઓને  સાથે   અસ્થમા  પણ  થઈ શકે   છે.  તેમ જ એલર્જિક કન્જેક્ટિવાઈટિસની બીમારી  પણ થતી   હોવાનું જોવા મળે છે.

શરીરના કયા ભાગ Itching  વધુ થાય

  • ખરજવું સાંધા – કોણી અને ઢીંચ હાથ  પગ ઘૂંટી,  કાંડા, ચહેરા,  ગળા પર છાતીન ઉપરના ભાગમાં  વધુ  પ્રમાણમાં થાય  છે.  જોકે  ખરજવું   કે એટોપીક એકિઝમાની   કોઈ જ દવા અત્યારે ઉપલબ્ધ   નથી. માત્ર તેને નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. કારણ કે તે થવાના કારણના મૂળ  સુધી  હજી સુધી  જઈ શકાયું   નથી.
  • ડ્રાય સ્કિન રહેતી હોય, અતિશય પરસેવો  થતો હોય  કે પછી સતત તાણ હેઠળ  જીવનારાઓને   એટોપિક એક્ઝિમાની  બીમારી લાગુ પડી શકે છે. તેમ જ વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ ઓછું  રહેતું હોય  તેવા સમયે પણ  આ સમસ્યા વ્યાપક  બને  છે.  સિગારેટ સ્મોકિંગથી પણ   તેમાં વધારો  થાય છે.
  • ખરજવું થયું  હોય તે વ્યક્તિ  બહુ લાંબા સમય  સુધી નાહ્યા કરે તેને  પણ આ વધી શકે છે. ડિટરજન્ટનો વપરાશ કરનારાને પણ  આ બીમારી  વધી  શકે  છે. ઊનના-વુલન ક્લોથ્સ પહેરનારાઓને   પણ આ સમસ્યા વધી શકે છે.
  • માઈક્રોવેવ રેડિયેશનને  કારણે  પણ તેની સમસ્યા   વધે  છે.   સેલફોનનો   વધુ ઉપયોગ  કરનારાઓને પણ  આ તકલીફ થઈ  શકે  છે. માઈક્રોવેવ ઘરમાં વધુ  ઉપયોગ કરનારના બાળકોને આ સમસ્યા વધી શકે છે. માઈક્રોવેવમાં ગરમ  કરીને   આપેલું ફૂડ  આ સમસ્યાને નોતરું  આપી શકે  છે. તેનાથી IgE– નામનું એલર્જનન્ટનું શરીરમાં  પ્રોડક્શન વધી જાય છે. તેને  કારણે એક્ઝિમામાં લાલાશ  પડતો રંગ  આવે છે તેમ જ ખંજવાળ આવે  છે. ખંજવાળ-Itching આવતી હોય તો  વધી જાય છે.

 

ખરજવું થયું   હોય    તેણે

 

  • નોનવેજ   ન  ખાવું  જોઇએ, નોનવેજમાં એરેકિનોઈડ   એસિડ  હોય છે. આ એસિડ શરીરમાં સોજો  વધારે છે.  તેને   કારણે ખરજવાની જગ્યાએ સોજો  વધે છે.
  • પીનટ્‌સ સાઈટ્રસ  ફૂડ-અતિશય ખાટાં ફળ, ખાંડ, કોર્ન-મકાઈ, સ્ટ્રોબેરી, ટામેટાં, સોયાબીન વગેરેથી આ રોગ કે એલર્જી વધે છે.  સમસ્યા વકરે   છે.  આ વ્યક્તિઓને   ફૂડની એલર્જી હોવાની શક્યતા વધુ હોય   છે.
  •  દૂધ,  ઇંડા, ચોક્કસ પ્રકારની ફિશ તથા પીનટ્‌સ-સિંગદાણા વગેરે એલર્જી હોય  છે.  ફૂડ એલર્જીનો ટેસ્ટ  કરાવી લે  તો   તેને  કારણે   સમસ્યા હળવી થવાના રસ્તા  ખૂલી શકે છે.
  • અમુક  પ્રકારના કોસ્મેટિક્સથી પણ   આ સમસ્યા થઈ શકે છે. ફાઉન્ડેશન, લિપસ્ટિક,  અમુક  પ્રકારની ગંધ-પરફ્યુમથી- સ્કિન લોશનથી પણ  તે ખરજવું  વધી શકે  છે.
  • અમુક  પ્રકારની ઓક્સિડાઈઝ જ્વેલરીથી પણ થાય છે.  તે ન  પહેરવા જોઈએ.

સારવાર ક્યારે  અઘરી બને

બાળપણથી આ સમસ્યા હોય,   ત્રણ વર્ષની ઉંમર પછી કન્ટ્રોલમાં આવી ગઈ  હોય અને તરુણાવસ્થામાં- ટીનેજમાં  ફરી  એગ્રીવેટ થાય તેવા કિસ્સાઓમાં  સારવાર   કરવી અઘરી પડી  જાય છે.  ખરજવું આખા શરીરમાં બહુ બધી  જગ્યાએ ફેલાયેલું હોય તો સારવાર કઠિન બને છે. અસ્થમા સાથે  અને લાંબા સમયની શરદી સાથે  ખરજવાની તકલીફ હોય તો  પણ તેની  સારવાર કઠિન બને  છે. ફેમિલી  હિસ્ટ્રી હો ય  તેવા કિસ્સામા સારવાર કઠિન  બને  છે.

શું  ખાવું   જોઈએ?

  • છડ્યા વિનાના  અનાજ, તાજો ખોરાક,  તાજાં  શાકભાજી, ફળ લેવા જોઈએ.
  • સાદો આહાર  એટલે   કે રોટલી,દાળભાત શાક લઇ  શકાય. તેમાં ટામેટાં, કાંદા,લસણ,લેવાનું  ટાળવું  જોઈએ.
  • આથાવાળી   વસ્તુઓ, તળેલી તુઓ   વસ્તુઓ લેવાનું  ટાળવું જોઈએ.   જન્કફૂડ લેવાનું  ટાળવું જોઈએ. વાસી  ખોરાક ન લેવો જોઈએ.
  • ફ્રીજમાં મૂકેલો ખોરાક  બીજા  દિવસે ઓવનમાં ગરમ કારની ન  ખાવો જોઈએ.  
  • વિટામિન એ અને બીટા કેરોટિનનું  ઘટક ધરાવતો ખોરાક   લેવો જોઈએ. રોજ આ વસ્તુઓ ખાવી જોઈએ.  વિટામિન એ  અને બિટા કેરોટિનનું  ઘટક  ગાજર,  પીચ, પાલખ, પમ્પકીન- કોળું  જેવા ફળ-શાકભાજીમાંથી  મળી રહે છે. તેથી  આ બધું  થોડી થોડી   માત્રામાં  રોજ  ખાવું  જોઈએ.  ફાઈબરયુક્ત ખોરાક    ખાસ લેવો જોઈએ.   
  • ૩૦થી ૫૦ ગ્રામ  જેટલું ફાઈબર રોજ શરીરમાં  જવું જ જોઈએ. ફાઈબર  માટે દરેક પ્રકારની ભાજી, પાલખ કેબેજ વગેરે લઈ શકાય છે.
  • તાણ  હેઠળ જીવનારાઓને  મેડિટેશન કરવું જોઈએ.                                

શું શું ન  કરવું    જોઈએ

  • વધુ   પડતું અને લાંબા સમય  સુધી સ્નાન    કરવાનું ટાળવું જોઈએ. તેનાથી ચામડી નીકળતી જાય છે. સ્કીનને કોરી   વધુ બનાવે  છે.   
  • તેથી નાહ્યા   પછી  બદામનું   તેલ   બે  ચાર ટીપા જેટલું લગાડવું, કોપરેલ પણ લગાડી શકાય. સ્કીન કોરી ન રહે  તે માાટે    આ લગાડવું જોઈએ. વધારે  પડતા ગરમ કે વધુ પડતા  ઠંડા પાણીથી  ન નહાવું જોઈએ. હૂંફાળા પાણીથી  નહાવું જોઈએ. વધુ પડતા   ઠંડા  પાણીથી   સ્કીનનો પોર્સ  છિદ્રો સંકોચાઈ જાય છે.
  •  વધારે  પડતા ગરમ પાણીથી ચામડી પરના છિદ્રો અતિશય પહોળા થઈ જાય છે.  પરિણામે   સ્કીન કોરી પડે  છે. ખરજવાની  બીમારી ધરાવનારે ટાઈટ-ચુસ્ત   કે  સિન્થેટિક કપડાં   ન પહેરવા  જોઈએ.
  • ખરજવાની બીમારીથી   પીડાતા લોકોએ  એલર્જી કરતાં ફળ અને શાકભાજી ન ખાવા જોઈએ.  તેમાં સિંગદાણા  અને ટામેટાની એલર્જી ખાસ્સી  જોવા   મળે  છે.   
  • કેટલાકને દૂધની  એલર્જી પણ આવી શકે છે.  તેમાં હળદર નાખીને  પીવાથી  તેની એલર્જી ન રહે  તેવા કિસ્સા પણ  બને  છે.

દવાઓ

  • મંજિષ્ઠાદિ ઘનવટી લઈ શકાય છે. તેમાં મજિઠ, જેઠીમધ, તગર, આમળાં, સારીવા, કુમારી જેવી  ઔષધીઓ હોય છે. આમળાંમાં રહેલું  વિટામિન સી  ત્વચાને ચમક આપે છે.  તગર   માનસિક   તાણ દૂર કરી પૂરતી ઊંઘ આપે છે.
  • કુમારી-એલોવેરામાં રહેલું એલોઈન અને જેઠીમધમાં  રહેલો ગ્લિસરાઈઝિન મેટાબોલિઝમ-ચયાપચયની ક્રિયામાં સુધારો  લાવે છે.  પરિણામે ખરજવામાં ખાસ્સી રાહત મળી રહે છે.

અરડૂસી

  • તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણ પ્રમાણે વેસિસીનોન નામનું   તત્ત્વ અરડૂસીમાં    રહેલું છે.   આ તત્ત્વ એક પ્રકારનું આલ્કલોઈડ  છે.  આ એન્ટિ એલર્જન્ટ   તરીકેની કામગીરી  બહુ  જ સારી રીતે  કરી  શકે  છે.
  • બીજું મિથેનોલ   નામનું તત્ત્વ તેમાં   હોવાનું જોવા મળે છે. આ તત્ત્વ ખરજવાની સારવાર માટે સામાન્ય રીતે ડૉક્ટરો  દ્વારા અપાતા હાઈડ્રોકોર્ટિઝોનનો વિકલ્પ બની શકે છે. આમ શરદી અને ઉધરસની   સમસ્યા માટે અકસીર   ગણાતી અરડૂસી  ખરજવાની  સમસ્યા હળવી કરવામાં  પણ લાજવાબ  છે.

ઘરેલું  ઉપચાર

કોપરેલમાં  કપૂરની ગોટી મિક્સ  કરીને લગાડી   શકાય છે. ગમે તેટલીવાર લગાડી શકાય છે. તેની કોઈ જ આડઅસર નથી. ત્વચા સૂકી  થાય    તે  જગ્યાએ  લગાડી દેવુ.   દિવસમાં ત્રણથી  ચાર વાર લગાડવામાં આવે તો  તે ફેલાતું  અટકી શકે છે.

For Consultation: 

Contact                                    

Dr Kinshuk Parikh

8780925761

gujarathealth365@gmail.com

 

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Enjoy this blog? Please spread the word :)