સંધિવા(Gout) એટલે શું?

સંધિવા એટલે શું? What is Gout?

સંધિવા(Gout) એ વા નો પ્રકાર છે જે સાંધામાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો બનવાથી થાય છે. પ્યોરીન જે આપણા આહાર નો ભાગ છે એનું  વિરામ ઉત્પાદન  યુરિક એસિડ છે. યુરિક એસિડ અને સાંધામાં સંયોજનોનું સ્ફટિકીકરણની સંભાળ માં અસાધારણતા ના કારણે પીડાદાયક વા નો હુમલો, કિડનીના પત્થરો, અને કિડનીની ફિલ્ટરિંગ નળીઓમાં યુરિક એસિડ સ્ફટિકો સાથે અવરોધો, જે આખરે કિડની ફેલ્યર તરફ લઇ જાય છે.સંધિવાની ખાસ વિશિષ્ટતા એ છે કે તે તબીબી માંદગીના ઇતિહાસમાં સૌથી વધારે નોંધાયેલી બીમારીઓ પૈકી એક છે.

સંધિવા ના લક્ષણો

અસરગ્રસ્ત સાંધા માં ઝડપી હુમલા ની પીડા, ગરમી, સોજો, લાલ રંગ ની વિકૃતિકરણ અને માર્મિકતાના  દ્વારા તીવ્ર સંધિવા હુમલા ની લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે. હુમલા માટે સૌથી સામાન્ય જગ્યા મોટો અંગુઠો ના નીચેનો ભાગ છે .અન્ય સાંધા જેને અસર થઈ શકે છે તેમાં પગથિયા, ઘૂંટણ, કાંડા, આંગળીઓ અને કોણીનો સમાવેશ થાય છે. અમુક લોગોમાં પીડા એટલી વધારે હોય છે કે જો એમના અંગુઠા ને ચાદર પણ અડી જાય તો પીડા એકદમ તીવ્ર બની જાય છે. દવા સાથે કે દવા વગર હુમલા ની આ પીડા ધીમે ધીમે કલાકો અથવા દિવસોમાં ઓછી થઇ જાય છે. બહુ ઓછા કિસ્સાઓમાં, હુમલા અઠવાડિયા માટે રહે છે. સંધિવાવાળા મોટા ભાગના લોગો વર્ષો સુધી આ બધુ અનુભવ કરશે.

Gout ના જોખમી પરિબળો

સંધિવા માટે સ્થૂળતા, અતિશય વજન, ખાસ કરીને યુવાનોમાં, મધ્યમથી લઈને વધારે આલ્કોહોલ લેવો, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અને અસામાન્ય કિડની કાર્ય જેવા પરિબળો  જવાબદાર છે.અમુક દવાઓ અને બીમારીઓ કારણે યુરિક એસિડ નું સ્તર વધી શકે છે. સંધિવા થી પીડાતા દર્દીઓ માં અસાધારણ રીતે થાઇરોઇડ હોર્મોન (હાયપોથાઇરોડિઝમ) નું સ્તર નીચે જવાની શક્યતા વધી જાય છે.

સંધિવા/ Gout નું નિદાન- Diagnosis

જ્યારે દર્દી પીડાદાયક વા ના વારંવારના હુમલાનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે, ખાસ કરીને અંગૂઠાના તળિયે અથવા પગ ની ઘૂટી અને ઘૂંટણમાં ત્યારે સંધિવા થયું છે એમ માનવામાં આવે છે. સાંધા મહાપ્રાણ દ્વારા મેળવવામાં આવેલા સાંધા પ્રવાહી(synovial Fluid)માં યુરિક એસિડ સ્ફટિકોનું નિદાન એ સંધિવા માટેનું સૌથી વિશ્વસનીય પરીક્ષણ છે. આ સામાન્ય  પ્રક્રિયા સ્થાનિક નિશ્ચેત(local anesthesia) ના સાથે કરવામાં આવે છે. જંતુરહિત તકનીકનો ઉપયોગ કરીને, સાંધાના સોજા માંથી સિરીંજ અને નીડલ દ્વારા પ્રવાહી (એસ્પિરેટેડ) લેવામાં આવે છે.

 

એકવાર સાંધાનું પ્રવાહી મળી જાય, તો યુરિક એસિડ સ્ફટિકો અને ચેપ માટે વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.  તમારા ડૉક્ટર રક્તમાં યુરિક એસિડની માત્રા માપવા માટે રક્ત પરીક્ષણ(blood test) પણ કરી શકે છે.

 

સંધિવા ના હુમલા- Gout Attacks કેવી રીતે અટકાવવા?

પર્યાપ્ત પ્રવાહી લેવાથી તીવ્ર સંધિવા ના હુમલાને રોકવામાં મદદ મળે છે અને સંધિવાવાળા  લોકોમાં કિડની પથ્થરની રચનાનું જોખમ ઘટાડે છે. આલ્કોહોલ માં  મૂત્રવર્ધક પદાર્થ અસરો  હોવાનું કહેવાય છે જે નિર્જલીકરણમાં ફાળો આપી શકે છે અને તીવ્ર સંધિવાના હુમલાને અવક્ષય કરી શકે છે. આલ્કોહોલ યુરિક એસીડના ચયાપચય ને  અસર કરે છે અને હાયપરયુરીકેમિઆ નું કારણ બને છે. તે કિડનીમાંથી યુરીક એસીડના વિસર્જનને ઘટાડીને અને નિર્જલીકરણ નું કારણ બને છે, જે સાંધામાં સ્ફટિકો નું ઉપદ્રવ કરે છે.

આહારમાં બદલાવ રક્તમાં યુરિક એસિડ ના સ્તરને ઘટાડવામાં મદદ કરશે. પ્યુરીન યુક્ત આહારને ટાળવો જોઈએ કારણ કે પ્યુરીન કેમિકલ્સ શરીરમાં યુરિક એસિડમાં રૂપાંતરિત થાય છે. શેલફિશ અને અંગ માંસ જેમ કે યકૃત, મગજ અને કિડની પ્યુરિન યુક્ત  આહારમાં સમાવેશ થાય છે. સંશોધકોએ નોંધ્યું છે કે માંસ અથવા સીફૂડના વપરાશમાં સંધિવા હુમલાનું જોખમ વધારે  છે, જ્યારે ડેરી વપરાશ આ જોખમને ઘટાડતું હોય એમ લાગે છે. વજન ઓછો કરવાથી સંધિવા ના વારંવાર હુમલાઓના જોખમને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

સંધિવાની સારવાર દવાઓ સાથે

કેટલીક બળતરા વિરોધી દવાઓ (આઇબુપ્રોફેન અને અન્ય), કોલ્ચેસીન, અને કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડ્સ સંધિવા ના હુમલા અને બળતરા ઘટાડે છે.

અન્ય દવાઓ રક્તમાં યુરિક એસીડના સ્તરમાં ઘટાડો કરે છે અને સાંધાઓ  (સંધિવા વા ), કિડની (પત્થરો) અને પેશીઓ (ટોફી) માં યુરીક એસીડની જમા થતા અટકાવે છે,અને વધુ હુમલા અને ગૂંચવણો અટકાવવા માટે મદદ કરે છે.

આ દવાઓમાં એલોપોરીનોલ, ફેબક્સોસ્ટેટ, લેસિનરાડ અને પ્રોબેનેસીડેશનનો સમાવેશ થાય છે.

Research on Gout/ સંધિવા

સંધિવા અને હાયપરયુરીસીમિયા સંબંધિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સક્રિય સંશોધન ચાલુ છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ શોધ્યું છે કે ઉચ્ચ પશુ પ્રોટીન- Animal Proteinથી સંધિવા જોખમમાં વધારો થયો છે. નવી દવાઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે જે ગંભીર સંધિવાવાળા દર્દીઓમાં ઉચ્ચ યુરિક એસીડના સ્તરોના ઉપચારમાં વધુ સર્વતોમુખી અને સુરક્ષિત હોઈ શકે છે.

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Enjoy this blog? Please spread the word :)