ડિમેન્શિયા શું છે?

Dementia

ડિમેન્શિયા એક સિન્ડ્રોમ છે જેમાં એકંદરે મુખ્ય કોગ્નેટીવ એબીલીટીસ જેમકે ધ્યાન, યાદશક્તિ, ભાષા, લોજિકલ તર્ક અને સમસ્યા નિરાકરણ જેવી સામાજિક અને વ્યવસાયિક કામગીરીમાં દખલ થાય છે.

ડિમેન્શિયા :Dementia શું નથી?

ડિમેન્શિયા કોઇ અલ્પકાલીન મૂંઝવણ અથવા ભૂલકણાપણું નથી જે સ્વ-મર્યાદિત ચેપ, અંતર્ગત બિમારી અથવા દવાઓની આડઅસરનુ પરિણમ હોય. ડિમેન્ટીયા સમય સાથે વધુ ગંભીર થતી સ્થિતિ છે.

ડિમેન્શિયા:Dementia ના લક્ષણો કેવી રીતે પરખાય છે?

ડિમેન્શિયા ની ઓળખ કરતી વખતે ડૉક્ટર ચોક્કસ માપદંડોનો ઉપયોગ કરે છે. ડિમેન્શિયાની ઓળખના માપદંડમાં સમાવેશ થાય છે-બેધ્યાનતા, અભિગમ, યાદશક્તિ, નિર્ણય, ભાષા, મોટર અને સ્પેસીયલ કુશળતા(spatial skills), અને વિધેયનો સમાવેશ થાય છે. (વ્યાખ્યા પ્રમાણે, ડિમેન્શિયા મેજર ડિપ્રેસન અથવા સ્કિઝોફ્રેનિઆના કારણે નથી થતુ.)

ડિમેન્શિયા:Dementia કેટલુ સામાન્ય છે?

એહવાલ પ્રમાણે 60 વર્ષના પુખ્ત વયના લોકોમાં 1% ને ડિમેન્શિયા હોય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે 65 વર્ષની વય પછી ડિમેન્શિયાની આવૃત્તિ દર પાંચ વર્ષે ડબલ થાય છે.

ડિમેન્શિયા(Dementia) ના કારણો શું છે?

ડિમેન્શિયા ના ઘણા કારણો છે. સામાન્ય રીતે, ડિમેન્શિયા વધતી ઉંમર સાથે વધતુ જાય છે.

  • અલ્ઝાઇમર રોગ એ ડિમેન્શિયાનું સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપ છે.
  • અન્ય કારણો પૈકી લેવી બોડી ડિમેન્શિયા(lewy body dementia), વેસ્ક્યુલર ડિમેન્શિયા, પાર્કિન્સન ડિસીઝ સાથે સંલગ્ન ડિમેન્શિયા, ફ્રન્ટોટેમ્પોરલ લોબર ડિજનરેશન (એફટીએલડી), અને ડિમેન્શિયા થવાની અન્ય તબીબી પરિસ્થિતિઓ (થાઇરોઇડ રોગ, ડ્રગ ટોક્સિસીટી, મદ્યપાન ના કારણે થતી થાઇમીનની ઉણપ, અને અન્ય) સાથે સાથે
  • બ્રેઇન ઈંજરી,સ્ટ્રોકસ, મલ્ટિપલ સ્ક્લેરોસિસ, મગજના ચેપ (જેમ કે મેનિન્જીટીસ અને સિફિલિસ), એચઆઇવી ચેપ, મગજ માં ફ્લુઇડ બ્યુલ્ડ-અપ (હાઈડ્રોસેફાલસ), પિક ડિસીઝ, અને બ્રેઇન ટ્યૂમર.

નિદાન

ડિમેન્શિયા નુ નિદાન અને તે કયા પ્રકારનું છે તે નક્કી કરવું અઘરું હોઈ શકે છે. ડિમેન્શિયાના નિદાન માટે જરૂરી છે કે ઓછામાં ઓછા બે કોર મેન્ટલ ફન્કશન નબળા હોય દૈનિક જીવનમાં દખલ કરવા માટે. તે છે યાદશક્તિ, ભાષા કૌશલ્ય, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની અને ધ્યાન આપવાની ક્ષમતા, કારણોસર સમસ્યા અને સમસ્યાનું નિરાકરણ અને દ્રષ્ટિકોણ.

તમારા ડૉક્ટર તમારા તબીબી ઇતિહાસ અને લક્ષણોની સમીક્ષા કરશે અને શારીરિક તપાસ કરશે. તે અથવા તેણી સંભવતઃ તમારા નજીકના કોઈ પણ વ્યક્તિને તમારા લક્ષણો વિશે પૂછશે.

કોઈ એક પરીક્ષણ ડિમેન્શિયાનું નિદાન કરી શકતું નથી, તેથી ડોકટરો ઘણા બધા પરીક્ષણો કરી શકે છે જે સમસ્યાને નિર્ધારિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

કોગ્નેટીવ અને ન્યુરોસાયકોલોજીકલ ટેસ્ટ

ડૉક્ટર્સ તમારા વિચારવાના (કોગ્નેટીવ) કાર્યનું મૂલ્યાંકન કરશે. ઘણા બધા પરીક્ષણો માપે છે કુશળતા જેમ કે યાદશક્તિ, ઓરિએન્ટેશન, તર્ક અને ચુકાદો, ભાષા કૌશલ્ય અને ધ્યાન.

ન્યુરોલોજીકલ મૂલ્યાંકન

ડૉક્ટર્સ તમારી મેમરી, ભાષા, દ્રષ્ટિકોણ, ધ્યાન, સમસ્યાનું નિરાકરણ, હલનચલન, ઇન્દ્રિયો, સંતુલન, પ્રતિક્રિયા અને અન્ય ક્ષેત્રોનું મૂલ્યાંકન કરે છે.

મગજ નુ સ્કેન

● સીટી અથવા એમઆરઆઈ  આ સ્કેન સ્ટ્રોક અથવા રક્તસ્રાવ અથવા ગાંઠ અથવા હાઇડ્રોસેફાલસની ઉપસ્થિતિ ની ચકાસણી કરે છે.

● પીઇટી સ્કેન   આ મગજની ગતિવિધિઓની પેર્ટન્સ બતાવી શકે છે અને જો એમ્લોઇડ પ્રોટીન જમા થયું હોય, જે કે એલ્ઝાઇમર રોગની ઓળખ છે તેને પણ બતાવે છે.

લેબોરેટરી પરીક્ષણો

સરળ રક્ત પરીક્ષણો ભૌતિક સમસ્યાઓ શોધી શકે છે જે મગજની કાર્યક્ષમતાને અસર કરી શકે છે, જેમ કે વિટામિન બી 12 ની ઉણપ અથવા અવિકસિત થાઇરોઇડ ગ્રંથિ. કેટલીકવાર ચેપ, બળતરા અથવા અમુક ડીજનરેટિવ રોગોના માર્કર્સ માટે કરોડરજ્જુની તપાસ કરવામાં આવે છે.

માનસિક મૂલ્યાંકન

એક માનસિક આરોગ્ય વ્યવસાયી નક્કી કરી શકે છે કે શું હતાશા અથવા અન્ય માનસિક સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ તમારા લક્ષણોમાં ફાળો આપી રહી છે.

સારવાર

મુખ્ય પ્રકારનાં ડિમેન્શિયાનો કોઈ ઈલાજ નથી, પરંતુ તમારા લક્ષણોને સંચાલિત કરવાની ઘણી રીતો છે.

દવાઓ

નીચેનાનો ઉપયોગ અસ્થાયી રૂપે ડિમેન્શિયાના લક્ષણોમાં સુધારો કરવા માટે કરવામાં આવે છે.

● કોલીનેસ્ટરેઝ ઈનહીબીર્ટસ

આ દવાઓ – ડોનેપેજિલ (એરિસેપ્ટ), રિવાસ્ટિગ્માઇન (એક્સેલોન) અને ગેલાન્ટામાઇન (રેઝાડાઈન) – મેમરી અને ચુકાદામાં સંકળાયેલા રાસાયણિક મેસેન્જરના સ્તરને વધારી ને કામ કરે છે.

મુખ્યત્વે અલ્ઝાઇમર ડીસીઝ ના ઉપચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતી હોવા છતાં, આ દવાઓ અન્ય ડિમેન્શિયા માટે પણ સૂચવવામાં આવી શકે છે, જેમાં વેસ્ક્યુલર ડિમેન્શિયા, પાર્કિન્સન રોગનુ ડિમેન્શિયા અને લેવી બોડી ડિમેન્શિયાનો સમાવેશ થાય છે.

આડઅસરોમાં ઉબકા, ઉલટી અને ઝાડા શામેલ થાય છે.

મેમન્ટાઇન

મેમન્ટાઇન (નમન્ડા) ગ્લુટામેટની પ્રવૃત્તિને નિયંત્રિત કરીને કામ કરે છે, અન્ય એક રાસાયણિક મેસેન્જર જે મગજની કામગીરીમાં સામેલ છે, જેમ કે શિક્ષણ અને મેમરી. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, મેમન્ટાઇનને કોલિનેસ્ટેરેસ ઈનહીબીટર સાથે સૂચવવામાં આવે છે.

મેમન્ટાઇન ની સૌથી સામાન્ય આડ અસર ચક્કર આવવા છે.

અન્ય દવાઓ

તમારા ડૉક્ટર કદાચ અન્ય લક્ષણો અથવા સ્થિતિ જેમકે ડિપ્રેશન, અનિન્દ્રા અથવા ઉગ્રતા.

ઉપચાર

કેટલાક ડિમેન્શિયા ના લક્ષણો અને વર્તન સમસ્યાઓનો પ્રારંભ શરૂઆતમાં nondrug અભિગમોનો ઉપયોગ કરીને થઈ શકે છે, જેમ કે:

● વ્યવસાયિક ચિકિત્સા  એક વ્યવસાયિક ચિકિત્સક તમને બતાવી શકે કે તમારા ઘરને સુરક્ષિત કેવી રીતે બનાવવું અને કોપીંગ વ્યવહાર શીખવે છે. આનો હેતુ અકસ્માતો અટકાવવાનો છે, જેમ કે પડી જવું; વર્તનનું સંચાલન ; અને ડિમેન્શિયા માં વૃદ્ધિ.

● પર્યાવરણમાં ફેરફાર કરવો  ક્લટર અને ઘોંઘાટ ઘટાડવાથી ડિમેન્શિયાથી પીડિત વ્યક્તિ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને કાર્ય કરવા માટે સરળ રીતે સક્ષમ બને છે. તમારે એવી વસ્તુઓ છુપાવવાની જરૂર પડી શકે છે જે સલામતીની દ્રષ્ટિએ જોખમી છે, જેમ કે ચપ્પાઓ અને કારની ચાવી. ડિમેન્શિયાથી પીડિત વ્યક્તિ જો ભટકી જાય તો મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ તમને ચેતવણી આપી શકે છે.

● ક્રિયાઓમાં ફેરફાર  કાર્યોને સરળ પગલામાં ફેરવો અને સફળતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો, નિષ્ફળતા પર નહીં. માળખું અને નિયમિતતા પણ ડિમેન્શિયા ધરાવતા લોકોમાં મૂંઝવણને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Enjoy this blog? Please spread the word :)